Begin jaren negentig van de vorige eeuw kon niemand vermoeden dat een robot de plaats van de chirurg aan de operatietafel zou kunnen innemen. Tegenwoordig is de robotisering van de chirurgie geen zeldzaamheid meer, al gaat het meer om telemanipulatie dan om robotica. Prof.dr. I.A.M.J. Broeders van Universiteit Twente is in Nederland pionier bij de toepassing van robots voor invasieve chirurgie.
Broeders introduceerde in 2000 de Da Vinci telemanipulator van Intuitive Surgical als hulpmiddel in de chirurgie in Nederland. In die periode was endoscopische chirurgie (kijkoperaties) voor kleine ingrepen al routine, maar door de beperking van de techniek liepen de chirurgen bij complexe ingrepen tegen hun grenzen aan.
De opbouw en bezetting van een telemanipulatiesysteem.
Thans wordt telemanipulatie vooral ingezet bij endoscopische chirurgie. Voordelen van deze operatietechniek zijn de minimale beschadiging van de buik- en borstwand bij een ingreep, verkleining van de kans op complicaties en infecties, pijnlozer en sneller herstel van de patiënt.
Technische geneeskunde
Universiteit Twente houdt zich breed bezig met medische technologie, dat wil zeggen de mechatronische kant ervan. De studierichtingen Technische Genees-kunde en Biomedische technologie zijn onderdeel van Technische natuurwetenschappen.
Technische Geneeskunde beoogt professionals in de markt te zetten die de brug slaan tussen 100% technisch geschoolden en 100% medische geschoolden. Behalve in technologie krijgen de studenten onderricht in basale geneeskunde, anatomie, fysiologie en pathologie. Stages en afstudeerperiode worden voor een belangrijk deel in het ziekenhuis doorgebracht.
De studenten leren hoe het medische bedrijf functioneert, participeren in onder-zoek waarin techniek een belangrijke rol speelt of komt zelf met nieuwe oplossingen of voorstellen die hij of zij gaat uitwerken. Broeders weet waarover hij praat. De deeltijd hoogleraar werkt vier dagen per week als chirurg in het Meander Medisch Centrum in Amersfoort.
Telemanipulatiesystemen
Binnen het vakgebied van Broeders wordt gewerkt met zogenoemde telemanipu-latiesystemen. Hierbij bedient een operator (chirurg) een master (bedieningsconsole) en bestuurt daarmee een slave (robot) die de handelingen uitvoert. Deze systemen bieden een uitkomst in een voor de mens moeilijk toegankelijke of gevaarlijke omgeving.
Een nadeel is dat de informatievoorziening aan de operator daarbij vaak slechts uit een visuele terugkoppeling bestaat. De afgelopen jaren zijn veel onderzoeken geïnitieerd naar de mogelijkheid van krachtterugkoppeling, met name aan elektro-mechanische aandrijving in flexibele endoscopen.
Een probleem is dat technische oplossingen niet altijd tegemoet komen aan de werkelijke vraag van medici. Deze miscommunicatie zorgt dat bruikbare oplossingen terzijde worden geschoven of in de la verdwijnen.
Het volledig artikel vindt u in het december-nummer van Aandrijftechniek.
