Volgens de Rabobank zal de Nederlandse economie in 2014 niet groeien. De werkloosheid loopt verder op en het flauwe briesje in de rug door de wereldwijde groeiversnelling biedt niet genoeg tegenwicht voor de binnenlandse problemen. Die groeiversnelling komt voor meer dan de helft voor rekening van de economische prestaties van de VS en het bescheiden herstel in de eurozone. Dit betekent een verschuiving van het groeimomentum van de opkomende economieën naar de geïndustrialiseerde wereld, wat de groeibron voor ons land ‘dichter bij huis’ brengt.
Balansproblemen bij consumenten, banken en overheid hinderen echter een krachtig herstel. Daarom is nog verder bezuinigen nu zeer onverstandig. Dat schrijven economen van Rabobank in hun Visie op 2014.
Nederland bevindt zich in een balansrecessie
Volgend jaar zal de economische activiteit in Nederland stabiliseren. De vooruitzichten voor de jaren daarna zijn iets gunstiger. De Nederlandse economie blijft voor groeiherstel afhankelijk van de economische ontwikkelingen in het buitenland. De overheid en vele gezinshuishoudingen blijven in de komende jaren bezig met de reparatie van hun balans, wat de binnenlandse bestedingen zal drukken. Vooral voor het op het binnenland georiënteerde midden- en kleinbedrijf (MKB) zal het in 2014 moeilijk blijven.
De aantrekkende wereldhandel kan deze sterke negatieve binnenlandse dynamiek net compenseren, maar groeien wil de Nederlandse economie naar verwachting in 2014 ook niet. Dat betekent dat de werkloosheid volgend jaar weer verder oploopt. “De schuldopbouw van voor 2008 legt nu een hypotheek op ons herstelvermogen. Maar als de beleidsmakers nu de juiste keuzes maken, kan dat het balansherstel bespoedigen en tot minder economische schade leiden”, aldus Hans Stegeman, hoofd Nationaal
Onderzoek van Rabobank.
En wat als het beleid zo restrictief blijft? Stegeman: “Het overheidsbeleid is nu op de verkeerde schuldproblematiek gericht. Het zijn vooral de schulden van huishoudens die voor een probleem zorgen. En huishoudens moeten een steeds groter deel van hun inkomen besteden aan vaste lasten.
Op korte termijn is nog meer bezuinigen daardoor alleen al onverstandig. Maar op langere termijn kan bezuinigen in deze situatie zelfs leiden tot permanente schade aan ons economische potentieel. De kans dat dit gebeurt, wordt elk jaar groter. En ook in dat geval zal er wel een nieuw evenwicht ontstaan, maar dan behoort Nederland op termijn niet meer tot de rijkste landen van de eurozone. Dat moeten we niet laten gebeuren.”
Mondiale groeiversnelling voor groot deel Amerikaans-Europees
De Rabo-economen verwachten dat de mondiale economische groei volgend jaar aantrekt van rond 3 1/4% dit jaar naar 3 3/4% in 2014. Deze groeiversnelling komt voor meer dan de helft op het conto van de VS en de eurozone, waarmee meteen ook de grootste risico’s op tafel liggen.
“Weliswaar laaide de eurocrisis het afgelopen jaar niet op, maar om deze voor langere tijd van de radar te houden dienen de politieke leiders in Europa grote en geloofwaardige stappen te zetten in de verdere verdieping van de Europese integratie”, aldus Allard Bruinshoofd, hoofd Internationaal Onderzoek van Rabobank.
Als voorbeeld geeft hij de vervolmaking van de bankenunie en een oplossing voor de huidige, verborgen probleemkredieten in de bankensector. “Dit is nodig om met name het Zuid-Europese bankensysteem constructief te laten bijdragen aan het economische herstel.”
Ook in de Amerikaanse bijdrage aan de mondiale groeiversnelling schuilt volgens Bruinshoofd een fors risico: “De politieke crisis rond de begroting en het schuldplafond van oktober 2013 hebben ons er met nadruk aan herinnerd dat ook hier de grootste gevaren in de beleidsmatige sfeer liggen, met als doemscenario een daadwerkelijke wanbetaling van de Amerikaanse overheid.”
Financiële markten en de heroverweging van monetaire ondersteuning
Alle grote centrale banken hebben de afgelopen jaren met (extreem) ruim monetair beleid volledig ingezet op de ondersteuning van het economische herstel. Nu dit herstel vorm lijkt te krijgen, zal die monetaire ondersteuning geleidelijk aan moeten worden heroverwogen. Het beeld op de financiële markten wordt sterk bepaald door de timing en het tempo van de afbouw van monetaire verruiming door de Fed (tapering).
Hangende de politieke onzekerheid in de VS gaan de Rabo-economen er vanuit dat de Fed hier in het voorjaar een begin mee gaat maken en in het najaar haar monetaire verruiming heeft stopgezet. Bruinshoofd: “Dan zullen ook de speculaties beginnen over de timing van daadwerkelijk monetaire verkrapping.
De Amerikaanse lange rente zal hierdoor worden opgestuwd en dat trekt ook de Europese rentes mee omhoog, wat riskant is voor het Europese herstel. Aan de andere kant zal de dollar geleidelijk aan waarde winnen ten opzichte van de euro. En dat kan dan de Europese uitvoer juist weer een steuntje in de rug geven.”
Gooi de euro niet met het badwater weg
Tegelijkertijd met de macro-economische Visie op 2014 verschijnt de thema-uitgave Gooi de euro niet met het badwater weg. Daarin geven de Rabo-onderzoekers hun visie op de eurocrisis en het voortbestaan van de muntunie. Zij concluderen dat de huidige institutionele hervormingen niet vérstrekkend genoeg zijn om de EMU volledig immuun te maken voor toekomstige crises.
En dat de huidige crisis onvoldoende wordt aangepakt als er geen kortetermijnmaatregelen worden getroffen om de combinatie van begrotings-, banken- en groeicrisis in het eurogebied direct en volledig te bestrijden. Maar hoofdauteur Shahin Kamalodin ziet de toekomst niet somber in: “Het meest waarschijnlijke scenario is dat de Europese leiders hun doormodderaanpak nog een aantal jaren zullen voortzetten.
De perifere landen zullen uiteindelijk sterker uit de crisis komen, mits ze genoeg tijd krijgen. En hier zou de gehele monetaire unie van moeten profiteren, met name bedrijven in Noord-Europese landen. Het lange wachten en harde werken zal dus hopelijk worden beloond.”
