Als schepen door de golven dansen, danst het milieurisico mee. Om te zorgen, dat mosselen algen zich niet hechten aan de romp, wordt deze oppervlakte tot aan de waterlijn bijna helemaal afgedekt met giftige onderwater coating. De gevolgen van de schadelijke stoffen kunnen voor de onderwaterfauna desastreus zijn. Het botenseizoen, dat nu begint, moet met financiële ondersteuning van de Duitse Milieu Federatie (DBU) met 400.000 euro in een onderzoekspakket worden vastgelegd, dat de schepen beschermt voor aangroei maar ook het vaarwater moet beschermen tegen de giftige stoffen, vooral bij de privé jachten en motorboten, zodat alternatieven worden toegepast.
DBU-secretaris dr.-ing. E. h. Fritz Brickwedde: “we moeten met fabrikanten van apparaten, reinigingsbedrijven en partners in de sportbotenbranche concepten ontwikkelen, die effectieve, handelbare, goedkope en milieuvriendelijke methoden mogelijk maken voor de reiniging van deze categorie schepen”. In het algemeen is in de scheepvaart het ongewenste bevolken van de romp door dieren, planten en micro-organismen sinds jaar en dag een centraal ecologisch en economisch probleem”, verduidelijkt de DBU-expert dr. Max Hempel.
Giftige onderwaterverf
Een schijnbare oplossing in het verleden was de zogenaamde anti-fouling-verf, met een metaalhoudende breedband gif (bijvoorbeeld tributyltin, TBT), dat de aanhechtende organismen doodde. Maar deze zeer giftige substantie had ook hormonale werkingen op de waterorganismen uitgeoefend en werd uiteindelijk in 2008 verboden, ook op basis van DBU-modelprojecten met het Wereld Natuur Fonds en partners.
Het TBT alternatief, dat voor de privé jachten en motorboten werd toegepast, koper- en zinkhoudende verf die zeer effectief was, zouden ook schade kunnen toebrengen aan de organismen in het water. Er konden ongeveer 668 ton van deze werkzame stoffen worden geproduceerd voor Europa.
In bepaalde regio’s verboden
Sportboten varen echter maar weinig, zodat het gif zich voornamelijk concentreerde in havens, binnenvaarten en meren, met fatale gevolgen voor het milieu. De schepen liggen veelal in druk gebruikte wateren, die ook voor de recreatie en het drinkwater en sportvisserij worden gebruikt. Het gebruik van deze verfsoorten voor jachten en sportboten is daarom in bepaalde regio’s al verboden.
Ook internationaal worden al maatregelen voorbereid. Hempel zegt: “alle tot nog toe bekende niet giftige coatingsystemen maken een regelmatig varen en reinigen noodzakelijk. Daarom moeten voor deze pleziervaartuigen niet giftige verfsoorten, reinigingssystemen en –technieken worden ontwikkeld, die de begroeiing verhinderen of zodanig verwijderen, dat het milieu zo min mogelijk wordt belast”.
Subsidies voor milieuvriendelijke methoden
Momenteel wordt de Hochschule Bremerhaven met de firma IPT (International Port Technology, Bremerhaven) en de Wohlert-Lackfabrik (Ritterhude) door de DBU met ongeveer 180.000 euro ondersteund. Doel van het project is om een milieuvriendelijke coating voor schepen te ontwikkelen en een wasinstallatie voor boten zo om te bouwen, dat de afvalstoffen van het regelmatig reinigen worden opgevangen en milieuvriendelijk worden bewerkt en afgevoerd.
De firma LimnoMar (Hamburg) met de firma’s Nordseetaucher (Ammersbek) en Panadur (Halberstadt) ontvangen van de DBU 125.000 euro om diverse mobiele reinigingsprocessen te testen op de toepassingsmogelijkheden en de geschiktheid voor zoet en zout water. Naast de effectiveit van de reiniging staat ook de belasting door afwatering en de opvangmogelijkheid van het afval en waswater centraal. Bovendien moeten vraagstukken met betrekking tot vergunningen voor reinigingstechnieken en –systemen en de economische en ecologische kosten worden onderzocht.
In twintig minuten gereinigd
De firma Waero (Kiel) wordt door de DBU gesubsidieerd met bijna 97.000 euro. Daarmee moet een nieuw soort geautomatiseerde reinigingsinstallatie voor schepen worden ontwikkeld. Een waskop, die bevestigd zit aan een reinigingsarm in de haven aan de kade moet langs de romp van de boot worden geleid. Om te zorgen voor voldoende praktische en toepassingsrelevantie zou deze installatie binnen een dag gedemonteerd en transportgereed staan. De kostprijs mag niet hoger worden dan 60.000 euro en een schip moet in ongeveer twintig minuten gereinigd zijn. Om dit doel te bereiken wordt speciale software en regeltechniek ontwikkeld voor een model installatie op schaal.
Door regelmatige schoonmaak moeten de overblijvende afvalstoffen in een aangepaste wasinstallatie voor schepen worden opgevangen en milieuverantwoord worden afgevoerd (foto: Hochschule Bremerhaven)
