Perslucht is een inherent veilige technologie waarbij de veiligheid vooral samenhangt met het toegepaste medium. Met pneumatische componenten zijn diverse veiligheidsfuncties te realiseren. Maar er zijn diverse factoren waar de engineer ten aanzien van veiligheid bij het ontwerpen van zijn machine of installatie op moet letten. De nieuwe Machinerichtlijn maar ook de Atex-richtlijn heeft consequenties voor pneumatische installaties.
Het medium lucht is relatief ongevaarlijk, onbrandbaar en niet giftig en het overschrijden van de maximale druk leidt in principe niet tot dramatische gebeurtenissen. Toch moet de engineer blijven opletten.
Explosiegevaar
Cilinders produceren wrijvingswarmte en kunnen in explosiegevaarlijke gebieden fungeren als potentiële ontstekingsbron. Verder kan de botsingsenergie, die vrijkomt wanneer een component tegen een eindaanslag aanloopt, in het slechtste geval resulteren in een explosie. Tot slot is met bepaalde pneumatische componenten statische elektriciteit op te wekken en vormen daarmee potentiële ontstekingsbronnen.
Ieder product met een Atex-certificaat is gecertificeerd voor een bepaalde zone, waarbij geldt dat hij veilig is voor die zone bij maximale belasting. Wanneer het in alle gevallen echter slechts voor 10 % wordt belast, zou een risicoanalyse moeten worden uitgevoerd. Dit voorkomt dat de engineer onnodig (duurdere) componenten inkoopt voor een bepaalde zone.
Voor montage van penumatische systemen in explosiegevaarlijke gebieden geldt dat voldoende kennis beschikbaar moet zijn om de installatie na montage veilig te kunnen gebruiken. Juist onderhoud draagt bij aan een optimale veiligheid en bespaart kosten (lekkages!).
Veilige machines
In de nieuwe Machinerichtlijn is de risicobeoordeling uitgebreider toegelicht dan voorheen terwijl ook meer eisen worden gesteld aan de bijbehorende documentatie. Bovendien wordt het belang van een goede ergonomie als basis voor een optimale veiligheid benadrukt.
Voor pneumatische componenten levert dat niet veel problemen op. Bij samenstellingen van componenten heeft de nieuwe Richtlijn veel meer invloed omdat die vaker worden gezien als een machine. De combinatie van een cilinder met ventiel en een paar slangetjes is bijvoorbeeld al een onvoltooide machine en vraagt bijvoorbeeld een montagehandleiding.
Dit betekent voor de samensteller van subsystemen wel meer denk- en papierwerk, maar het maakt zijn product veiliger en hij staat juridisch sterker. Risicoanalyses en de vastlegging van de gegevens vormen daarmee een meerwaarde voor het product.
Het volledige artikel kunt u lezen in het nummer van Aandrijftechniek van juni. Neem hier een proefabonnement op het vakblad Aandrijftechniek.
