TNO is een onderzoeksorganisatie die zich richt op de technologische omgeving van de mens. De vestiging Soesterberg, vroeger het Human Factors Institute, doet onderzoek naar de menselijke factor binnen het technologische spectrum.
De Expertise Groep Perceptuele en Cognitieve systemen, waar prof. dr. M.A. Neerincx werkt, richt zich op de ontwikkeling van slimme ondersteuning voor de mens in complexe en extreme omstandigheden. Neerincx noemt als voorbeeld de robot die na een aardbeving gebouwen ingaat om te onderzoeken of het voor de mens veilig is om er in te gaan. Het bekendste voorbeeld is de aardbeving in Italië, waarbij de robots het gebied verkennen, helpen zoeken naar slachtoffers en onderzoeken of het toegankelijk en ongevaarlijk is voor de mens om het gebied te betreden. Deze robots werden ingezet vanuit het NIFTi-project, een door de Europese Commissie gesubsidieerd project voor de rampenbestrijding, waarbij zowel rijdende als vliegende robots een rol spelen.
Robot als ondersteuning
Vanuit de onderzoeksgroep wordt bijgedragen aan vraaggestuurde onderzoeksprogramma’s rond verschillende thema’s, zoals het eerder genoemde project dat valt onder het thema Integrale Veiligheid. Of thema’s met betrekking tot robots in de zorg voor ouderen en kinderen. Bijvoorbeeld om ouderen te helpen om langer zelfstandig thuis te kunnen blijven wonen.
De bedoeling is het creëren van een robot met een zo natuurlijk mogelijke interactie. Niet alleen met de mens, maar ook met andere robots. “Het is niet één robot die alles kan, maar een familie van robots met verschillende kenmerken en uiteenlopende eigenschappen, die bepaalde activiteiten ondersteunen. Denk aan het aantrekken van sokken, een standaard routine die echter wel een specifieke technologie vereist wil dat goed verlopen.
Er wordt ook gewerkt aan de interactie tussen robots, het uitwisselen van informatie via de cloud en het daarop anticiperen in combinatie met de omgevingsinvloeden. Robots kunnen, door hun uiteenlopende eigenschappen, elkaar goed aanvullen. Zo beschikt de vliegende robot over totaal andere sensoren en mogelijkheden dan een rijdende robot.
Veiligheid
Het maken van goede afspraken op het gebied van de veiligheid is een onderdeel van het ontwikkelingsproces. In hoeverre mag de robot zaken autonoom doen en wanneer de mens toestemming moet geven. “Wij moeten op een slimme manier hierop inspelen en werkafspraken maken. Een interessante ontwikkeling, waar weinig ontwikkelaars aan denken, omdat meestal gedacht wordt aan een autonome robot of een op afstand bestuurbare robot, terwijl er een enorme hoeveelheid gradaties tussen zit. Veiligheid moet om een goede, verantwoorde manier worden gewaarborgd.” Het maken van goede afspraken is van cruciaal belang om verantwoordelijkheden vast te leggen.”
Stagiaires
TNO neemt stagiaires aan met als voorkeur universitaire master studenten informatica, kunstmatige intelligentie of een van de andere niet-technische vakken, zoals psychologie. Het zijn deze verschillende disciplines waarmee de mens robot samenwerking kan worden gerealiseerd. TNO neemt bovendien excellente stagiaires, nadat zij hun titel hebben behaald, ook regelmatig aan.
De robot zal een enorme impact hebben op de samenleving. De vraag is alleen wanneer het gaat plaatsvinden. Neerincx vindt het lastig om te voorspellen hoe het er uit gaat zien. Hij geeft aan dat het niet één robot is, maar dat er een rijk scala aan robots ontstaat die met elkaar kunnen communiceren om als groep de mens of het individu te ondersteunen. Hij ziet het niet zwart/wit, waarbij een generatie intelligente robots besluit om zelf robots te gaan ontwerpen, maar voorziet dat de mens te allen tijde er bij betrokken moet zijn.
Tot slot
Het kan dus zo maar gebeuren dat er een intelligent systeem kan ontstaan waar de mens geen invloed meer op kan uitoefenen. TNO werkt vooral aan robots die zelf hun gedrag kunnen verklaren. Het voorgaande berust op een evolutionair principe waarbij een vorm ontstaat die zichzelf wel kan vermenigvuldigen, verbeteren en uitbreiden, maar niet zelf kan uitleggen waarom dit proces plaatsvindt. TNO ontwikkeld systemen die dat wel kunnen en aangeven waarom bepaalde beslissingen worden genomen, zoals ze zijn genomen. Deze expliciete benadering zorgt er voor dat je als mens met de robot kunt samenwerken en de controle behoudt.
Het volledig artikel vindt u in het juni-nummer van Aandrijftechniek.
