Dit verandert er met de nieuwe Machineverordening

Op 20 januari 2027 vervangt de Machineverordening de huidige Machinerichtlijn. Als machinebouwer mag je vanaf de 20e januari alleen nog volgens de verordening fabriceren. Er geldt geen transitieperiode als vorige keren. Ook met het productpaspoort gaat het een en ander veranderen. Drie specialisten – Martijn Drost van Drost Safety Consultancy, Hans van der Steen van HDN en Maarten Braadbaart van Sick – doken tijdens een bijeenkomst bij FHI in Leusden in de veranderingen.

Uit de Arbeidsmonitor blijkt dat bij twintig procent van de bedrijfsongevallen machines betrokken zijn; vanuit die wetenschap willen overheden daar onder andere middels de Machineverordening grip op krijgen. Martijn Drost vertelt over de veranderingen ten opzichte van de Machinerichtlijn: “Op zich vallen die mee. Het lijkt een beetje op oude wijn in nieuwe zakken. Ik zal drie belangrijke verschillen noemen en verklap vast dat ook AI nu een plaatsje krijgt.” Allereerst wijst Drost op artikel 10 (IIA-verklaring: voltooide machine ook zonder software) en 11 (IIB-verklaring: onvoltooide machine). “Er komt Q3/Q4 een handleiding – weliswaar van 400 pagina’s – die je als het ware als een gids door de verordening heen loodst. Maar het blijken pittige kluiven die je beter nu al in je compliance kunt meenemen. Maar over het algemeen is het beter geschreven, uitgelegd en met overwegingen onderbouwd. Als bijlage zit er een procedurevolgorde bij. Voor gevaarlijke machines dien je nog altijd een Notified Body in te schakelen als controleur. Maar ja, mensen doen nou eenmaal domme dingen dus een zerotolerance blijft wel een illusie.” Martijn Drost constateert dat in de Machineverordening ook de importeur en distributeur een rol krijgen. Want hergebruik ziet de verordening als een nieuwe machine. En in het geval van de gevestigde gevolmachtigde, dus als iemand anders de CE-keuring doet, krijgt diegene ook een verantwoordelijkheid.

Gevaarlijke machines

De Machineverordening krijgt wel een knip bij ‘gevaarlijke machines’. Als hij zelflerend wordt uitgevoerd, ben je verplicht een Notified Body in te schakelen waar je in andere gevallen zelf mag keuren.“ En natuurlijk komt ook het voortschrijdende inzicht rondom corruptie en cybersecurity aan bod. Vanaf eind 2027 doet de CRA zijn intrede. De gebruiksaanwijzing mag overigens digitaal maar verdiep je nog even in het hoofdstuk over in welke taal die moet!”

Voedselveiligheid

Hans van der Steen, businessmanager bij HDN, ging in op het item Machineverordening en voedselveiligheid. Want naast process safety kent de food ook product safety en eisen grote partijen als bijvoorbeeld Swinkels al het productpaspoort om compliancy te kaderen. Van der Steen noemt als substantieel verschil van de Machineverordening ten opzichte van Machinerichtlijn: een niet-voltooide machine krijgt bijvoorbeeld nog afsluiters en leidingen. “Wie doet dat deel en kun je dan net als bij een auto een vrijwaringsbewijs krijgen? En hoe bewijs je je restwaarde? Want daarin telt het gewicht in kg en gebruik.”

Productpaspoort

Het productpaspoort brengt heel wat meer veranderingen dan de Machineverordening. Vooral het bewijzen van verantwoordelijkheden geeft ‘gedoe’. Een kwaliteitsborgingssysteem helpt. Of het nou ISO 9001 of GMP is. Want in deze tijden van grondstoffenschaarste gaan hergebruik en ‘einde leven’ het verschil maken. Als eye opener noemde Hans RVS: daarin zit 50 procent hergebruik waaronder een groot percentage nikkel, een schaarse grondstof. Kunststof daarentegen degradeert bij hergebruik en er zit nog een foodgrade-aspect aan. Hij liet zien welk productpaspoort HDN al hanteert. De GLN-code (Global Location code) is van veel producten al bekend. Dus maak er gebruik van. Overigens organiseert HDN diverse bijeenkomsten over dit onderwerp.

Holistische aanpak

Maarten Braadbaart van Sick liet vervolgens hun holistische aanpak Dynamic Safety zien waarin sensoren aangeven wie en wat zich waar bevinden zodat realtime veiligheid ontstaat. “We gaan van veiligheid 1.0 met hekken en fysieke afbakeningen naar veiligheid 2.0 waarin de situatie op basis van de applicatie veilig wordt gemaakt.”
Het bedrijf bouwde deze applicatie op basis van bevindingen van het Fraunhofer Instituut in Duitsland. Het bedrijf gebruikt verschillende systemen van camera’s, engineering en validatie op maat waarbij verschillende AI-systemen elkaar controleren.