In Utrecht staat op het terrein van de rioolwaterzuivering het grootste warmtepompsysteem van Nederland. Eneco ontwikkelde het samen met Johnson Controls. Innomotics speelde een sleutelrol bij de realisatie van het project: voor de aandrijving van de 25 tot 27 megawatt producerende installatie tekenen 8 Innomotics A-Compact Plus-hoogspanningsmotoren van elk 1 megawatt. De aansturing gebeurt met 8 Perfect Harmony GH180 frequentieomvormers.
Weinig mensen staan erbij stil dat het afvalwater dat dagelijks via het riool richting de rioolwaterzuiveringsinstallaties in ons land stroomt, aanzienlijk warmer is dan de omgevingstemperatuur. Warmte die normaal gesproken verloren gaat. Doodzonde, want we kunnen er perfect energie van maken… In Utrecht gebeurt dat inmiddels op grote schaal op het terrein van de rioolwaterzuivering van Hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Samen met het Hoogheemraadschap realiseerden energieleverancier Eneco, warmtepompleverancier Johnson Controls en motorenfabrikant Innomotics hier het grootste warmtepompproject van Nederland.
Dat het warmtepompsysteem juist híer is gerealiseerd, is geen toeval. Door de Utrechtse waterzuivering stroomt dagelijks 65 miljoen liter te zuiveren afvalwater. Dat is meer dan voldoende om een stabiele bron van warmte en daarmee energie te creëren voor een groot deel van de stad. “Het is onze ambitie om in 2035 de volledige energievoorziening klimaatneutraal te hebben”, vertelt Sander Tensen, manager engineering bij Eneco. “Dit project laat zien dat bestaande infrastructuur een cruciale rol kan spelen in die transitie.”
Vier warmtepompen, 27 megawatt warmte
De installatie bestaat uit vier Johnson Controls-warmtepompen die gezamenlijk 25 tot 27 megawatt thermisch vermogen leveren. De pompen onttrekken zo’n 16 tot 18 megawatt aan warmte uit het afvalwater. Daar wordt negen megawatt warmte aan toegevoegd afkomstig van de motoren die de pompen laten draaien. Het resultaat is een constant beschikbare bron van duurzame stadswarmte. Voor 20.000 huishoudens in Utrecht en Nieuwegein betekent dit een betrouwbare warmtevoorziening die nauwelijks nog afhankelijk is van gas.
Bekijk ook deze video over het project dat Innomotics samen met Johnson Controls voor Eneco realiseerde:
A-Compact Plus hoogspanningsmotoren
Binnen het project speelde Innomotics een centrale rol. Aandrijfspecialist Innomotics leverde de kern van het systeem; acht hoogspanningsmotoren van elk één megawatt, alsmede één reservemotor om optimale operationele flexibiliteit te verkrijgen. Elke A-Compact Plus motor drijft één van de twee compressoren van een warmtepomp aan. De motoren zijn door Innomotics speciaal ontworpen voor toepassing in zware industriële warmtepompen: ze zijn compact, robuust en voorzien van hoogwaardige coating- en isolatiesystemen die betrouwbaarheid op lange termijn garanderen. Grote plus van de compacte bouwvorm is dat de volledige installatie kan worden ingepast op een locatie waar de ruimteomstandigheden beperkt zijn.
Stabiele spanning dankzij Perfect Harmony GH180
Naast de A-Compact Plus-motoren spelen de acht door Innomotics geleverde frequentieregelaars een belangrijke rol. Deze Perfect Harmony GH180-regelaars sturen de motoren aan en zorgen voor een stabiele, motorvriendelijke spanning. Daarbij houden ze de aandrijving vrij van koppel- of snelheidsfluctuaties. Een belangrijke bijkomstigheid is dat de regelaars de harmonische vervorming richting het elektriciteitsnet drastisch verminderen. Dat betekent dat de installatie schonere stroom vraagt én schonere stroom terug levert; een voordeel dat zowel de netbeheerder als Eneco helpt om de betrouwbaarheid van het net te behouden.
Voor Eneco was de combinatie van compactheid, betrouwbaarheid en netvriendelijkheid doorslaggevend. Het gebruik van hoogspanningsaandrijving verminderde bovendien de benodigde kabeldiktes en de afmetingen van de technische ruimte, wat de integratie in de bestaande rioolwaterzuivering sterk vereenvoudigde.
De impact: minder CO2 en meer duurzame warmte
Het effect van de nieuwe installatie is groot. Met de geleverde 25 tot 27 megawatt warmte wordt zo’n 15 procent van de warmtevraag in Utrecht en Nieuwegein gedekt. De warmtepompen vervangen daarbij een substantieel deel van de gasgestookte warmteproductie, waardoor de jaarlijkse CO2-uitstoot daalt met 30.000 ton. “Dit project laat zien hoe geavanceerde motor- en aandrijfoplossingen energievraagstukken kunnen omzetten in duurzame kansen”, vertelt André Hillebrink, technical sales support professional bij Innomotics. “We zijn er trots op bij te dragen aan een systeem dat ons niet alleen dichter bij hernieuwbare energiedoelen brengt, maar ook direct lokale gemeenschappen helpt.”
Samenwerking en timing
Niet alleen de techniek maakt de installatie bijzonder, ook het proces dat eraan voorafging. De vraag van Eneco om een compacte en hoogefficiënte aandrijftechniek kwam precies op het moment dat Innomotics zijn nieuwste generatie motoren lanceerde. Dankzij korte lijnen en snelle besluitvorming konden de eerste componenten binnen drie weken worden geleverd; uitzonderlijk snel, gezien de schaal en complexiteit van de installatie.
Het project laat volgens Sander Tensen vooral ook zien hoe innovatie ontstaat op het snijvlak van samenwerking, timing en technische expertise. “Dit project onderstreept Eneco’s commitment aan innovatie en duurzaamheid. Daarbij waren de innovatieve motoren en aandrijvingen van Innomotics essentieel voor het succes van dit project.”
Meer over Innomotics.
