De verversing van olie gebeurt veelal aan de hand van vaste, voorgeschreven intervallen. Door met sensoren de oliekwaliteit continue te monitoren, ontstaat een wereld aan kansen en nieuwe mogelijkheden. Denk aan tijdig ingrijpen bij licht afwijkende waarden of juist onderhoud uitstellen als de oliekwaliteit nog prima is. De techniek hiervoor is er. Nu komt het aan op telemetrie, software en straks wellicht AI. Want de berg data moet wel worden omgezet in slimme waarschuwingen.
DEZE ARTIKELEN over olie en kwaliteit moet je zeker ook even LEZEN:
Het is een veelgemaakte vergelijking; olie is als het bloed in het menselijk lichaam. Zoals de gehaltes in bloed héél veelzeggend zijn over je gezondheid, zo is de staat van de olie alleszeggend over de individuele componenten in een aandrijflijn. Denk aan metaaldeeltjes of vocht in de olie. Maar ook de olie zelf kan chemisch veranderen en verouderen. Olie slijt, daarom is verversen noodzaak. Indicatoren voor deze slijtage zijn parameters als de geleidbaarheid. Het is allemaal geen nieuws. Daarom is het doen van een olie-analyse niet ongebruikelijk. Een monster nemen, de uitslag afwachten en kijken hoe de kwaliteit is. Dit kan extra inzicht geven maar blijft altijd een momentopname. Bovendien wordt het soms ingezet wanneer er een vermoeden is van een probleem… maar dan ben je feitelijk al te laat. Oliesensoren maken dat je tijdig inzicht krijgt in de kwaliteit van de olie en problemen vóór kunt zijn.
Sensor geeft realtime inzicht
De laatste vijf jaar komen er meer en meer oliesensoren op de markt die de oliekwaliteit continue kunnen meten. Simpel gezegd schroef je zo’n sensor via een T-stukje in een leiding. De olie stroomt er dan voortdurend doorheen. Bij machines of installaties die je op afstand kunt uitlezen is de oliekwaliteit zo realtime te volgen en te loggen. De fabrikant, dealer, installateur of jijzelf als gebruiker weet daarmee exact wanneer er iets aan de hand is. Tenminste, als de software op een slimme manier waarschuwt of de juiste medewerker alert is. Het lijkt een kwestie van tijd voordat AI-applicaties deze data-analyse overnemen en tijdig waarschuwen of alert zijn vanzelfsprekend is.
Juist het feit dat je oliekwaliteit continu kunt bewaken maken de sensoren tot een interessante techniek. Afhankelijk van het merk en soort sensor, meet deze de geleidbaarheid, viscositeit en temperatuur. Komen er metaaldeeltjes voorbij, zit er vocht of koelvloeistof in de olie, of wijkt de viscositeit plotseling af? De sensor signaleert en waarschuwt.
De praktijk
Over naar de praktijk; hoe werkt een oliesensor en wat signaleert hij zoal? Een voorbeeld: een injector van een dieselmotor is kapot, waardoor er diesel bij de motorolie komt en de motorolie wordt verdund. Dunnere olie is nooit goed en zal uiteindelijk schade aan de zuigers geven. Door tijdig in te grijpen wordt in het slechtste geval een motorrevisie voorkomen. Bij hydrauliekolie niet zozeer om verdunning van de olie, maar in praktijk eerder om metaaldeeltjes of vocht in de olie. Oliesensoren registreren dit feilloos.
Sommige leveranciers van sensoren leveren een eigen display waarop je de waardes kunt aflezen. Echt interessant wordt het wanneer je een sensor kunt opnemen in de aansturing van een installatie via canbus en liefst ook telemetrie, waarbij de sensordata rechtstreeks naar de dealer gaan via een portal van de fabrikant. Belangrijk bij de interpretatie van de waardes is het om verschil te maken tussen acceptabele schommelingen of echte fouten. Slimme software zou dit moeten onderscheiden om vervolgens alarm te slaan als er iets afwijkt. Dat kan duiden op beginnende slijtage van een hydrauliekpomp, vervuiling van buitenaf, een koppakking die minder begint te worden of een menselijke fout. Denk in het laatste geval aan het bijvullen met een verkeerde oliesoort.
Gewoon te koop
De oliekwaliteit monitoren middels sensoren. Het lijkt wellicht toekomstmuziek, maar is het zeker niet. Meerdere aanbieders brengen intussen oliesensoren op de markt. Ook hydrauliekspecialisten spelen hierop in. Werk je met complexe aandrijflijnen met één hydraulisch systeem dan vallen de kosten in verhouding tot de waarde mee. Denk grofweg aan een paar honderd euro voor een sensor tot een paar duizend voor een complete set met uitleesapparatuur. Revisie of vervanging van een aandrijflijn is zonder twijfel stukken kostbaarder.
