Bij het vervangen van de fietsketting, deurslot of scharnieren, bij autoreparaties of onderhoudswerkzaamheden aan machines horen zwarte vieze vingers er vanzelfsprekend bij. De kleverige massa komt van vette smeermiddelen, die vermengd zijn met vuil en na verloop van tijd hard worden en klonteren. Dan helpt vaak alleen tijdrovend reinigen en opnieuw invetten, omdat de smerende werking weg is. Materiaalonderzoekers van het Leibniz-Institut für Neue Materialien uit Saarbrücken hebben een bijzonder smeermiddel zonder vet of olie ontwikkeld dat gelijktijdig beschermt tegen roest.
Het bijzondere aan het smeermiddel is de samenstelling en de structuur. De zogenaamde glijlak bestaat uit vloeistoffen waarin vaste deeltjes heen en weer bewegen. Het gaat om lamelvormige vaste smeermiddeldeeltjes en andere deeltjes die in een bindmiddel zijn ingebed.
Bij het opbrengen komen de deeltjes van de lak op een metaaloppervlak en worden ze door het bindmiddel vasthouden. Uit het mengsel ontstaat een geordende structuur, waarin de deeltjes als dakpannen op elkaar liggen. Tussen de laklaag en het andere voorwerp ontstaat een transferfilm waardoor de metaaloppervlakken met weinig wrijving langs elkaar glijden.
Maar de lak kan meer. De dakpanstructuur zorgt niet alleen voor een wrijvingsarm glijden, hij werkt ook als vaste beschermlaag. De laag verhinderd dat vocht kan doordringen tot de metaaloppervlakken en beschermt dus tegen roesten. Ook werkt het materiaal slijtage tegen.
Eigenschappen van laklaag
De glijlak is geschikt als afdeklaag voor metalen en metaallegeringen zoals staal, aluminium, koper of magnesium. Het kan worden aangebracht door spuiten, schilderen of dompelen. De volledige werking ontstaat na het uitharden. De dakpanstructuur vormt zich vanzelf.
De opgespoten beschermlaag heeft de dikte van 1/3 van een mensenhaar en verhindert het binnendringen van gassen en elektrolyten. Het composietmateriaal bevat geen voor de gezondheid schadelijke zware metalen zoals chroom-VI. De beschermlaag blijft intact, ook als kiezelstenen, zand of stof over de beschermlaag krassen.
De test met een stalen kogel van 2 kg, die vanaf 1 m hoogte op een beschermde plaat valt, zorgt weliswaar voor een lichte vervorming van de laag, maar deze scheurt niet en breekt niet af. Platen, buizen, tandwielen of machineonderdelen van willekeurige vorm kunnen door spuiten, dompelen of schilderen effectief worden behandeld.
