Smeertechnisch onderhoud is van het klusje voor de jongste bediende uitgegroeid tot een wetenschappelijk vakgebied. Peter Bakkum van smeertechnisch specialist Interflon Holland ziet het als zijn missie om deze smeerkennis en -kunde te verspreiden, ook onder bedrijven die het ‘goed’ doen op het vlak van machinesmering en geen tot nauwelijks storingen hebben. “Ze kunnen het vaak nog (veel) beter doen. De oogst ligt dan niet in minder storingen, maar in het besparen van kosten.”
Het idee om de doelgroep die al goed smeert te leren hoe je nog beter smeert, ontstond een paar jaar geleden toen Peter Bakkum van Interflon Holland op beurzen als ‘Maintenance Next’ zag dat er veel oplossingen beschikbaar zijn in het kader van voorspellend onderhoud. “Een prima ontwikkeling, maar soms is het belangrijker om helemaal terug te gaan naar de basis en deze opnieuw te verstevigen met de ‘huidige stand der techniek én kennis’.”
Drievoudige functie van smeermiddelen
Bakkum legt kort maar effectief uit wat de basis van smeren precies is en hoe je met deze kennis verbeteringen kunt formuleren en doorvoeren. “Het smeren van machines en machineonderdelen heeft een drievoudige functie. Allereerst de wrijving tussen de bewegende delen verminderen. Ten tweede het afvoeren van warmte en als derde het conserveren van oppervlakken. Om dit goed voor elkaar te krijgen heb je de juiste smeermiddelen nodig die je vervolgens op het juiste tijdstip, in de juiste hoeveelheid en op de juiste manier moet aanbrengen. Bij veel bedrijven zijn vaak op alle punten verbeteringen mogelijk die echter onbekend zijn.”
Deze artikelen over SMEERTECHNIEK en PREVENTIEF ONDERHOUD moet je zeker ook lezen:
- Big data en de rol van AI bij voorspellend onderhoud
- ‘Vet is vet’ en andere smeermiddelfabeltjes
- Sensoren bepalen de onderhoudsinterval
Kosten en energie besparen door goed onderhoud
Wie aan alle ‘voorwaarden’ van goed smeertechnisch onderhoud voldoet, profiteert op verschillende vlakken. Bijvoorbeeld van een hogere energie-efficiëntie. “Wereldwijd zijn onderzoeken gedaan waaruit blijkt dat gemiddeld 20 procent van het wereldwijde energieverbruik wordt besteed aan het overwinnen van wrijving”, weet Bakkum. “Je kunt er vervolgens een eenvoudig rekensommetje op loslaten wat dit voor het energieverbruik en de bijbehorende kosten betekent, maar ook voor de CO2-footprint van een bedrijf. Het zijn overigens geen nieuwe cijfers, maar lang niet iedereen weet dat de juiste smeertechniek een wezenlijke bijdrage kan leveren aan het verlagen van de wrijving en hiermee het verbeteren van de energie-efficiëntie.”
Goed smeertechnisch onderhoud leidt ook tot een langere levensduur. Goed gesmeerde machineonderdelen met een minimale wrijving, vertonen minder snel slijtage en falen ook pas in een later stadium. Tot slot geven andere onderzoeken aan dat 15 tot 40 procent van de onderhoudskosten worden bepaald door foutief smeren. Of andersom gezegd: goed smeren verlaagt de onderhoudskosten.
Gebrek aan kennis blijft grootste uitdaging
Wat ‘goed smeren’ is, weten we inmiddels door de kennis die de afgelopen jaren is ontwikkeld op het vlak van tribologie oftewel wrijvingskunde, de samenstelling van smeermiddelen, additieven maar ook met betrekking tot de optimale hoeveelheid en frequentie van smeren. Bakkum tempert zijn eigen enthousiasme door aan te geven: “Smeermiddelfabrikanten en -leveranciers dragen deze kennis ook uit, maar helaas moeten we vaststellen dat het tot op de dag van vandaag nog weinig heeft uitgemaakt. De hoeveelheid energie om (teveel) wrijving te overwinnen blijft hoog. Vastlopende machine-onderdelen en lagers die falen door te weinig smering en oplopende bedrijfstemperaturen blijven aan de orde van de dag. En dat ligt vooral aan een gebrek aan kennis die juist zo broodnodig is om goed te smeren. Onderhoudsmedewerkers aan wie niet is uitgelegd hoe een smeermiddel werkt, wat het precies doet en hoe je deze moet toepassen kúnnen het ook niet goed doen.”
Bakkum vervolgt: “En eerlijk is eerlijk: het management werkt ook niet mee. Smeren is sowieso al een kostenpost en investeren in betere smeermiddelen laat die kosten alleen maar verder oplopen. Ongeplande stilstand, het veelvuldig vervangen van versleten onderdelen, een hoge energierekening en een hoog smeermiddelenverbruik nemen ze blijkbaar voor lief. Zich schijnbaar ook niet realiserend dat de productie hoger zou zijn wanneer ongeplande stilstand door slecht smeren zou worden voorkomen. Het zijn bedrijven die smeertechnisch onderhoud niet voldoende belangrijk maken waardoor ze uiteindelijk onnodig verlies lijden. Wetenschappers aan de Southampton University hebben onderzoek gedaan naar productieverliezen. Wanneer je deze cijfers extrapoleert naar Nederland dan kom je op een bijna astronomische verspilling van zes miljard euro uit als gevolg van grote problemen met wrijving, slijtage en smering.”
Hoe bedrijven zonder problemen tóch verliezen
Maar terug naar de aanleiding van het artikel, de groep bedrijven waar geen of nauwelijks smeergerelateerde problemen optreden maar die het op dat vlak tóch veel beter kunnen doen. Bakkum: “Dit klinkt vreemd, maar als je dieper op de materie inzoomt, is het uitblijven van problemen vaak het gevolg van een preventieve onderhoudsstrategie. Hierbij worden onderdelen preventief – en vaak veel te vroeg – uitgewisseld en wordt ook niet gekeken waarom bepaalde onderdelen eigenlijk te vroeg falen. Gaat het om lagers, dan is de oorzaak tóch vaak verkeerd smeren en dan in de meeste gevallen te wijten aan een verkeerd smeermiddel. Dat komt niet altijd omdat er bij aanvang een verkeerd smeermiddel is gekozen, maar kan ook gebeuren omdat de machine in de loop der tijd steeds iets wordt opgevoerd in het kader van een hogere productie. Soms overschrijd je dan een grens omdat bepaalde smeermiddelen maar tot een bepaalde temperatuur of druk kunnen; het wisselen van smeermiddel wordt dan echter vergeten, wat ik me eerlijk gezegd ook wel kan voorstellen.”
Meer over Interflon Holland.
