Algemeen

Robot in plaats van leraar?

Robot ondersteuning voor leerkracht
Robots zouden de toekomstige leerkrachten kunnen ondersteunen bij hun werkzaamheden. (project Emote)

De Jacobs University in Bremen (D) onderzoekt in het kader van een Europees project, of robots in de toekomst de leraren bij hun werkzaamheden kunnen ondersteunen. Arvid Kappas is tevreden: na 12 maanden zijn we verder dan gedacht: bij aardrijkskunde zitten nu een robot en een leerling tegenover elkaar, gescheiden door een ‘Touch-Table’, een over-gedimensioneerde iPad. Op het scherm verschijnt een landkaart. Op aanwijzing van de robot gaat de leerling op schatten jacht, de ene keer naar het oosten dan weer naar het westen, over zeeën en bergen.

“De robot kan spreken, aanwijzen, gebaren maken en het kind aankijken”, verduidelijkt Kappas. “Hij kan hem vragen om bepaalde dingen uit te voeren en dan zeggen of een antwoord goed of fout is”. Wat normaal gesproken niet kan, is het herkennen of een kind een probleem heeft, totdat het kind een fout heeft gemaakt. De vraag: “moet ik nog een keer uitleggen?” komt nog niet bij hem op. “We werken daar aan, dat willen we nog wel bereiken”, zegt Kappas.

De professor in de psychologie aan de Jacobs University in Bremen maakt deel uit van een interdisciplinair team van wetenschappers uit vier landen. In opdracht van de EU onderzoeken zij nog tot 2015, of robots de leraren tijdens het onderwijs van 8-11-jarige kinderen behulpzaam kunnen zijn. Het gaat daarbij niet om het vervangen van de leerkracht, maar hem een aanvullend instrument geven voor het inrichten van het onderwijs.

Kappas vergelijkt het graag met een talenpracticum. Die waren 40 jaar geleden bijzonder innovatief, omdat een hele klas gezamenlijk en tegelijkertijd hun vreemde talenkennis kon verbeteren. Tijdens de les kan de docent telkens maar een kind specifiek aandacht geven. Net als bij het talenpracticum, kunnen bepaalde onderdelen worden toevertrouwd aan kunstmatige systemen. “Daaronder vallen rekenopgaven of begrippen over windrichtingen, dergelijke vaardigheden kunnen met een robot als tutor goed worden geoefend”.

Interactie robot en leerling

Binnen het onderzoeksteam is de psycholoog verantwoordelijk voor het vaststellen van de emoties en de interacties tussen de robot en leerling. Het doel is een emotionele relatie op te bouwen, want dat maakt het onderscheid tussen de robot en de computer en een gestandaardiseerd leerprogramma. Hij moet kunnen inschatten, of een kind zich verveelt of wordt overvraagd. Hij moet de lichaamshouding en zelfs de beweging van de wenkbrauwen kunnen interpreteren en met gebaren en woorden reageren op de kinderen. Zelfs de stem van de robot wordt uitgetest. Maakt het nog verschil voor het onderricht of de stem mannelijk of vrouwelijk is? “Een groot deel van ons werk is basisonderzoek”, vindt Kappas.

De eerste proeven in verschillende Europese landen tonen aan: de kinderen reageren positief op de robot. Ze nemen hem serieus en hij motiveert ze om te leren. Maar de techniek kent ook zijn grenzen: de interactie functioneert alleen met individuele leerlingen, maximaal met een kleine groep. Bij een hele klas zou de robot worden overvraagd.

De psychologie der emoties

Emoties vormen al 25 jaar een kernthema. “In het dagelijks leven bestaan er nauwelijks beslissingen, waarbij je er niet door worden beïnvloed. Ons denken en handelen is hier nauw mee verbonden”, zegt prof. dr. Arvid Kappas, professor in de psychologie. Hoe persfoto’s onze emoties kunnen veranderen telt ook tot zijn onderzoeksgebieden, net zoals de ontwikkeling van een “robot met gevoel” dat is voor het onderwijs. In dit EU project met de naam ‘Emote’ werkt de 51-jarige met wetenschappers van verschillende vakrichtingen samen, van ingenieur en computerwetenschappen tot aan de pedagoog.

x
Mis niet langer het laatste nieuws

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief.

Inschrijven