Algemeen
ASML Van Gogh research mechatronica
Conservator Saskia van Oudheusden van het Van Gogh Museum inspecteert de proefopstelling voor de kleurmeting (foto: ASML)

Vincent van Gogh blijft miljoenen mensen over de hele wereld inspireren dankzij zijn revolutionair gebruik van licht en kleur. Vanwege de nauwe banden met de provincie Brabant en Van Gogh’s duidelijke focus op licht en innovatie, heeft ASML altijd een affiniteit gehad met Vincent’s werk. Het high tech bedrijf gebruikt nu haar expertise om Van Gogh Brabant en het Van Gogh Museum te helpen zijn erfgoed te beschermen. Hoe de combinatie van mechatronica, optica, sensoren en software zorgt voor een nauwkeurige detectie en analyse van oude meesters.

Licht is een krachtig instrument. Terwijl ASML’s chipmachines licht gebruiken voor de productie van voor de wereldwijde chips-industrie, was Vincent van Gogh zich meer dan bewust van de nadelige effecten ervan, waardoor schilderijen ‘verbleekten als bloemen’, volgens een brief aan zijn broer en weldoener, Theo van Gogh, in 1889.

Zeer gevoelig voor licht

Maar zonder licht kunnen we Van Goghs genialiteit niet waarderen, zoals Kees van den Meiracker, hoofd collectiebeheer en restauratie bij het Van Gogh Museum, uitlegt: “Door zijn levendige kleurgebruik en gelaagdheid van verf kunnen Van Goghs werken zeer gevoelig zijn voor licht en zijn specifieke pigmenten gevoelig voor kleurvervaging en het barsten van de verf. Maar we kunnen het lichtniveau in de musea niet nog verder terugbrengen, anders kunnen de mensen het werk van Van Gogh niet echt mee goed zien.”

Schilderijen monitoren

Deze afweging van het gebruik van licht plaatst kunstconservatoren in een lastig parket. Er moet een juiste balans tussen het behoud en het tentoonstellen van deze belangrijke kunstwerken worden gevonden, aldus Maria Barkelid, de Van Gogh projectleider bij ASML.

“We willen deze schilderijen monitoren om de mechanismen achter schadelijke fysische en chemische veranderingen die ze ondergaan te begrijpen, in een poging om deze effecten te vertragen en de werken tegelijkertijd zo beschikbaar mogelijk te houden voor iedereen.”

State-of-the-art meetapparatuur

In samenwerking met het Van Gogh Museum, de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed (RCE) en de Universiteit van Amsterdam, streeft ASML naar de ontwikkeling van twee state-of-the-art tools om de ‘gezondheid’ van Van Goghs schilderijen te meten en te monitoren, alsook de oorzaken achter kleurvervaging, verfbarstjes en andere belangrijke omgevingseffecten.

“Dankzij de innovatieve aanpak en het expertiseniveau van ASML, hebben we de mogelijkheid om de snelheid en nauwkeurigheid te bereiken die dergelijke tools vereisen,” legt Alessa Gambardella uit, onderzoekswetenschapper en projectleider bij het Van Gogh Museum.

Nauwkeurige mechatronica

Het eerste voorgestelde instrument is een draagbaar meetsysteem, dat voor of boven een schilderij kan worden geplaatst, zodat er minder handelingen hoeven te worden verricht.

Dit meetinstrument bevat een reeks onderdelen, waaronder mechatronische componenten die de meetkop nauwkeurig langs het schilderij bewegen, en software om het geheel aan te sturen.

Exacte positionering

De meetkop bevat de optiek, mechanica en sensoren om de vereiste informatie te verzamelen – wat dat ook moge zijn. “We proberen te begrijpen welke parameter indicatief is voor veranderingen in de verf, en dit is een ingewikkelder vraag dan we aanvankelijk dachten,” aldus Barkelid.

“Dit is waar de expertise van ASML in beeld komt, onze lithografiemachines vertrouwen op een exacte positionering om ingewikkelde en meerlaagse patronen te creëren op steeds kleiner worden microprocessoren,” legt Barkelid uit.

Meer over dit bijzondere project van ASML en de machine learning technieken die hiervoor gebruikt worden is te lezen in de komende digitale of printeditie van Aandrijftechniek. Een abonnement is mogelijk vanaf 2 euro per maand.

x
Mis niet langer het laatste nieuws

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief.

Inschrijven