Algemeen

Juiste analyse van smeermiddelen

analyse van smeermiddelen
Analyse van een monster onder een microscoop. De methode is enigszins subjectief maar goed te interpreteren en redelijk te standaardiseren (foto: Dekra Rail).

Tribologie is een vak apart, en behalve wetenschap speelt ook ervaring hier een rol. Gerrit van Middelkoop, expert tribotechniek bij Dekra Rail, heeft een duidelijke boodschap: geloof iets pas als je het op de juiste wijze analyseert. Hij sprak hierover tijdens het laatste Hydrauliek Symposium. De redactie zocht hem op.

Het laboratorium van Dekra Rail verricht analyses om de onderhoudsconditie van gesmeerde systemen in onder meer het railbedrijf te bepalen. Ook onderzoekt het laboratorium schades en doet het aanbevelingen om de tribologische eigenschappen en de constructie van voertuigen en installaties te verbeteren. Belangrijk aspect daarbij is altijd de levensduur van smeermiddelen geweest. Locomotieven, rijtuigen, wagons en treinstellen moeten immers tientallen jaren meegaan.

Het laboratorium (opgezet door de spoorwegen) heeft in de loop der jaren veel onderzoek gedaan naar de werkelijke levensduur van smeermiddelen en lagers. Die gaan vaak veel langer mee dan de fabrikanten willen garanderen (zij willen immers claims voorkomen). Nog altijd is de werkwijze geënt op de behoefte van technici; zíj zijn er verantwoordelijk voor dat materieel blijft rijden en machines en installaties blijven draaien.

Technieken voor analyse

Een goede conditiebewaking door middel van smeermiddelonderzoek stelt eisen aan de analysetechnieken. Voor deeltjesanalyse zijn diverse technieken beschikbaar, zoals ferrografie, deeltjestellers, beeldanalyse, microscopie, ICP en röntgenspectrometrie.

Van Middelkoop: “Veel laboratoria werken met geautomatiseerde apparatuur en hoesten een reeks cijfers op, meer niet. Het is beter om magneetpluggen uit oliereservoirs en verbruikte filterelementen te analyseren. Sloop het filter, open het filterelement en analyseer de vervuiling die je er in aantreft. Veeg met een (schone!) tissue de magneetplug af en analyseer de vervuiling. Dat geeft direct een beeld van de ongewenste stoffen in je hydrauliek- of smeersysteem.”

Dekra Rail maakt voor analyse van slijtagedelen gebruik van röntgenspectrometrie. Dit is een dure en trage techniek maar levert veel completere informatie dan het veelgebruikte en goedkopere ICP (inductively coupled plasma). Deze laatste techniek is slechts toepasbaar voor deeltjes tot 4 µm. Van Middelkoop: “Dan praat je over goed gefiltreerde hydrauliekolie. Bij analyse van tandwielkastolie en smeervetten van de spoorwegen kijken we niet op van deeltjes van 4 mm.”

Analyse van vetten

Dekra Rail heeft een halve eeuw ervaring met de analyse van smeervetten. Dit is een specialisme op zich, waarbij de interpretatie van de laboratoriumanalyses heel belangrijk is. Het bedrijf kan als een van de weinige laboratoria in Europa seriematig de activiteit van additieven bepalen en deeltjesmetingen en analyse van de concentraties van slijtdelen in smeervetmonsters uitvoeren.

Voor analyse van vetten gelden andere normen dan voor oliën. Een aspot van een wiel van een spoorwagen bevat soms meer dan 10 % ijzer en dan nóg kan het lager prima functioneren. Bemonstering is voor vetten veel kritischer dan voor oliën. De gebruiker moet een monster nemen op de plaats waar het vet daadwerkelijk wordt belast en niet op plaatsen waar het vet eigenlijk in rust is.

Het complete artikel vindt u in het juni-nummer van Aandrijftechniek.

x
Mis niet langer het laatste nieuws

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief.

Inschrijven