Algemeen
Lieren opera Stockholm Trekwerk
In de Koninklijke Opera van Stockholm staat de nieuwste STE Trekwerk installatie. De lieren zijn gemaakt naar Zweedse ontwerp, mooi maar complex (foto: Paul Quaedvlieg).

Wat hebben de Koninklijke Opera in Stockholm uit 1898 en het Amphion Theater in Doetinchem uit 2009 gemeen? Twee totaal verschillende gebouwen, uit twee totaal verschillende tijden, maar met één overeenkomst. De theatertechniek is ‘state-of-art’ en ‘made in The Netherlands.’ Het bedrijf achter deze innovatieve techniek? STE Trekwerk uit Weesp. Met als technologiepartner Nidec Netherlands, een partner die vooral meedenkt als het op de aandrijftechniek aankomt.

Om de theaterwereld, de innovatieve techniek erachter en de uitdagingen te begrijpen, bezocht Aandrijftechniek in totaal drie theaters. Het moderne Amphion theater met techniek uit 2009 en de klassieke Kungliga Operan (Koninklijke Opera) in Stockholm met techniek uit 2019. En omdat we toch in Stockholm waren doken we ‘achter de coulissen’ in het Dramaten, dat het komende half jaar zijn deuren sluit om te worden voorzien van de nieuwste techniek van STE Trekwerk.

Interface tussen toneelmeester en trekkenwand

Reind Brackman, directeur van STE Trekwerk reist inmiddels de halve wereld rond, want zijn theatertechniek ‘made in The Netherlands’ is gewild. “Ons concept van ‘The New Machine’ is populair omdat de bedieningsinterface zeer intuïtief is en de gehele software eenvoudig aan te passen is op elk theater. Elke zaal en elke uitvoering is namelijk maatwerk. Het is de interface tussen de toneelmeester en de beweging van de trekkenwand.”

Belangrijk daarom is de acceptatie van het systeem door de mensen op de werkvloer in het theater. De TNM-besturing heeft iets waardoor het op de werkvloer makkelijk wordt geaccepteerd.

Trekwerk opera Stockholm
De Koninklijke Opera van Stockholm is een imposant gebouw uit 1898 met een nog imposantere zaal. De theatertechniek is ‘state-of-art’ en ‘made in The Netherlands’ (foto: Kungliga Operan).

Toegespitst op de gebruiker

Brackman: “Het werkt zoals de taal van de toneeltechnici. Als je een trek naar beneden wilt hebben, is het commando; motor 3 op 2 meter en gaan. Geen Windows-achtige menu’s openen of iets anders programmeren, het is puur toegespitst op de gebruiker.

Waar de performance druk hoog is, zoals in Nederland waar vaak elke dag een andere voorstelling is, kan een toneeltechnicus met onze besturing heel snel een voorstelling in elkaar zetten. En door de eenvoud en vele mogelijkheden van deze besturing is het inmiddels mogelijk om acteurs in 3D over het podium te laten vliegen.”

Naar Zweeds design

Het hoofddoel om naar Stockholm te reizen was om de nieuwste STE Trekwerk installatie te zien in de Koninklijke Opera. “In Stockholm was de opdracht iets anders dan in Doetinchem,” legt Brackman uit. “Daar moesten we de lier maken naar het ontwerp van het Zweedse Novoscen, ook actief in de theaterwereld. Dat is een mooie lier geworden, maar wel heel complex en heeft een veelvoud aan onderdelen in vergelijking met onze eigen lier. Het was overigens wel een aparte ervaring om iets te maken dat niet door ons is ontworpen. Gelukkig hebben we uiteindelijk zo’n 80 procent van de lier naar onze hand kunnen zetten.”

Imposant apparaat

De Zweedse lier is een imposant apparaat, zeker als je er 40 in rijen van 2 x 20 bij elkaar ziet staan. En aan de andere kant van het grid nogmaals 40. De complexe lier bestaat uit een PM-Unimotor, een Rossi wormwielreductor en twee Cantoni remmen. De uitgaande as van de reductor drijft de drum aan waarop de vijf kabels van de trek zijn gewikkeld. Helemaal bovenop zien we een ketting-aandrijving die via een mechanisme ervoor zorgt dat de kabels goed in het spoor blijven van de drum.

Compacte motor

Teun van der Heiden van Nidec, ook aanwezig in Stockholm, licht de technologie toe: “Voor de aandrijvingen passen wij de Control Techniques Unimotor HD toe. Deze PM-servomotoren zijn inzetbaar voor hoog dynamische toepassingen en kenmerken zich door een zeer hoog koppel ten opzichte van de bouwgrote van deze compacte motor. Voor de feedback wordt een multi turn Hipeface encoder toegepast. Deze encoder zit middels een vormvaste verbinding op de motor-as om de positie van de as te waarborgen.”

Het complete uitvoerige artikel over de innovatieve theatertechniek is te lezen in de komende Aandrijftechniek.

x
Mis niet langer het laatste nieuws

Schrijf u nu in voor onze nieuwsbrief.

Inschrijven