Aluminium klinkt als één materiaal, maar dat is het niet. Achter die naam schuilt een hele familie legeringen, en de verschillen tussen die legeringen zijn groot. De ene houdt zware belasting moeiteloos vast, de andere laat zich juist snel en schoon verspanen. Voor wie machineonderdelen ontwerpt of produceert, bepaalt die keuze vaak of een onderdeel jarenlang meegaat of dat de productie onnodig traag verloopt. Waar let je op?
Waarom de legeringkeuze het gedrag van je onderdeel bepaalt
De legering ligt al vast op het moment van het bestellen van aluminium, nog voordat er ook maar één spaan af is. Een legering is de samenstelling van het aluminium: welke elementen zijn toegevoegd, en in welke verhouding. Die samenstelling stuurt de sterkte, de hardheid, de corrosievastheid en de bewerkbaarheid van het materiaal. Aluminiumlegeringen worden ingedeeld in series, van de 1000-serie tot de 7000-serie. Elke serie heeft een eigen karakter. De 6000-serie is bijvoorbeeld een middenklasser die veel wordt ingezet, terwijl de 7000-serie draait om maximale sterkte. Wie de series kent, kiest gerichter en voorkomt teleurstellingen verderop in het proces.
Welke legeringen kies je voor sterkte
Draait het om onderdelen die flink wat kracht moeten opvangen, dan kom je al snel uit bij de sterkere legeringen. Denk aan de 7000-serie, met 7075 als bekend voorbeeld, en aan 2024 uit de 2000-serie. Deze legeringen halen een hoge treksterkte en worden gebruikt in belaste constructiedelen, bewegende onderdelen en brackets die niet mogen doorbuigen. Daar staat wel iets tegenover. Ze zijn lastiger te lassen en gevoeliger voor corrosie dan de zachtere series, dus in een vochtige of agressieve omgeving vraagt dat om extra aandacht of een beschermlaag. Kies je voor sterkte, dan kies je dus ook bewust voor die beperkingen. Voor een zwaarbelaste as of een geleidingsdeel is dat vaak een prima afweging.
Welke legeringen kies je voor bewerkbaarheid
Ligt de nadruk op snel en nauwkeurig verspanen, dan zijn andere legeringen logischer. De 6000-serie, met 6060 en 6082, laat zich vlot frezen en draaien en combineert een redelijke sterkte met goede beschikbaarheid. Voor onderdelen die tegen vocht of buitenlucht moeten kunnen, is 5083 uit de 5000-serie interessant, omdat die legering goed bestand is tegen corrosie. Deze series zijn niet de sterkste, maar dat hoeft ook niet altijd. Voor huisdelen, montageplaten en frameonderdelen weegt een schone verspaning en een korte bewerkingstijd zwaarder dan de allerhoogste treksterkte. Precies daarom zijn deze legeringen voor veel machineonderdelen de standaardkeuze op de werkvloer.
Van legeringkeuze naar de juiste plaat
Zodra de legering vaststaat, komt de vorm aan bod. Voor veel machineonderdelen is dat een plaat: denk aan montagedelen, dekplaten, grondplaten en afdekkingen. De legering bepaalt hoe de plaat zich gedraagt onder belasting en bij bewerking, de dikte en de afmetingen bepalen of het onderdeel meteen past in je constructie. Wie plaatmateriaal op maat laat aanleveren, wint tijd en bespaart zaagverlies, omdat het zagen en het nakomen van de maatvoering al voor je gedaan zijn. Een op maat gezaagde plaat scheelt bovendien een bewerkingsstap op de eigen machine. De legering en de maatvoering samen maken het verschil tussen een plaat die past en presteert, en een die achteraf tegenvalt.
