Robot zeehond helpt bij dementie

Mevrouw Kuhn heeft niet meer gesproken sinds ze in een bejaardentehuis woont. Ze lijdt aan dementie. Als een verpleegkundige Paro bij haar in de arm legt, spreekt ze plotseling. "Hallo, wie ben jij?" Hopelijk zijn de patiën-ten vooral vrolijk en aardig, want Paro is een € 5400 kostende robot, nagebouwd als baby zeehond.

De robot zeehond is het nieuwste onderzoeks en studieproject van de afdeling Ondersteunende technologieën van de Jade Hochschule in Wilhelmshaven, Oldenburg en Elsfleth. Behalve de programmering van ondersteunende technologieën staat voor de studenten ook de toepassing hiervan in het leerplan. De vraag hoe intelligente apparaten op mensen inwerken, wordt door de studenten uitgevoerd met ondersteuning van de therapeutische zeehond.

Onderzoek
Zelfs goed opgeleide verpleegkundigen zien soms geen kans om door te dringen tot hun door dementie veranderde patiënten, om uit te vinden wat hun behoeften zijn. De robot zeehond Paro bereikt de mensen op het emotionele vlak en fungeert vaak als deuropener. Onderzoek zou aantonen, dat het gebruik van de zeehond (ontwikkeld door Takanori Shibata in Japan) lijkt op de gewenste effecten van werkzaamheden, die door bijvoorbeeld zoals een hulphond worden ondersteund. Maar ondanks de kennis van deze effecten zijn bezoeken met de dieren in een verpleegzorginstelling in het algemeen niet mogelijk.

Paro wordt al sinds oktober 2010 met succes gebruikt in onder andere de seniorenverpleeginstelling ‘Haus O’land’ in Bremen. De robot zeehond vertoont een grote mate van beschikbaarheid, een flexibele en spontane toepassing en een ongevoeligheid voor pijn. De interactieve zeehond robot reageert op licht, stemmen en aanraking. Als de demente senioren Paro aaien, zal hij vrolijk wat roepen en zich bewegen. Als ze hem slaan, wordt hij boos. Hun acties met Paro bepalen zijn gedrag.

De robot is voorzien van een pluizige vacht waar een berg techniek onder is verstopt. Twee 32-bit RISC processoren sturen de sensoren voor aanraking en licht, actuatoren en microfoons zorgen voor een realistische interactie van de robot zeehond met de gebruiker.

Eisen
De onderzoekers stellen verschillende eisen aan de techniek. Deze moet bedienbaar zijn met een geringe fouttolerantie. Verder mag de complexiteit van het apparaat niet zichtbaar zijn door te veel knoppen. Het doel van het programma is om de studenten interdisciplinaire mogelijkheden te bieden en ze te leren hoe ze deze eisen in producten kunnen omzetten. Zowel de technische als de applicatiegerichte toepassing staat in de focus. De ‘klanten’ zijn in dit geval aan de ene kant oudere mensen, maar indirect ook verpleegkundigen, die met de techniek werken. Uiteindelijk zijn het ook de ziektekostenverzekeringen die de apparatuur verstrekken.

Het doel van het studieprogramma is het om de mensen te ondersteunen. Gezien de demografische veranderingen zullen we in de toekomst dergelijke technologieën hard nodig hebben om de lacunes in de verzorging op te vangen en om de verpleging in stand te houden. Maar nieuwe technologieën moeten altijd in de geest van de mens zijn. Dit principe geldt ook voor het onderzoek en de programmering.

Meer toepassingen
Een tweede robot, de op een mens gelijkende Nao, moet nog worden geprogrammeerd. Wat in principe mogelijk is, is ook programmeerbaar, bijvoorbeeld spraakherkenning, gezichtsherkenning, lokaliseren van geluid en een grijpfunctie. Nao zou bijvoorbeeld bij oudere mensen in huis rond kunnen kijken of als teletrainer het bewegingsverloop bij sporters of patiënten kunnen optimaliseren.

• website van de Jade Hochschule